Społeczna gospodarka rynkowa.

Prześlij dalej:

 "Zastanawialiście się kiedyś nad etymologią słów?" zapytała Dorola rozpoczynając swój tekst, który dał początek długiej i burzliwej "dyskusji". Czy zastanawialiśmy się? Tak, my, Ja, zastanowiliśmy się niedawno nad tym co oznacza "społeczna gospodarka rynkowa". Zastanowiłem się, ponieważ to ważne pojęcie, na tyle ważne, że wpisaliśmy je do konstytucji, jako "podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej", a profesor Kołodko na konwencji programowej SLD oświadczył, że trzeba do niej powrócić. Tylko do czego konkretnie tu powracać i czym w ogóle ta "społeczna gospodarka" jest? Gdyby spytać kogoś co oznacza to pojęcie, to pewnie usłyszelibyśmy, że chodzi o duży socjal, o jakąś "trzecią drogę" między wolnym rynkiem a socjalizmem, albo o państwowy interwencjonizm jaki proponują np. keynesiści. Niektórzy, np. wspomniany profesor Kołodko, twierdzą mniej lub bardziej bezpośrednio, że SGR jest alternatywą dla "neoliberalizmu". A czym jest w rzeczywistości? To najlepiej wiedzą ci, którzy stworzyli system społecznej gospodarki rynkowej, czyli niemieccy ordoliberałowie ( co ciekawe nazywani czasem "neoliberałami" :) ), "odpowiedzialni" za powojenny niemiecki "cud gospodarczy".

Gospodarka Niemiec po zakończeniu II wojny światowej nie wyglądała cudownie. Kraj poniósł pod koniec walk duże straty, wiele fabryk nie działało, wielu ludzi nie miało pracy, a pieniądz nie miał praktycznie żadnej wartości. Wciąż obowiązywał wojenny system kartkowy i reglamentacja towarów. Panowały niedobory, kwitł czarny rynek. Z taką sytuacją musiał zmierzyć się Ludwig Erhard, gdy w 1948 roku został szefem administracji gospodarczej zachodnich stref okupacyjnych Niemiec. Erhard był ekonomistą związanym z ordoliberalną "szkołą fryburską", głoszącą program społecznej gospodarki rynkowej. Teraz miał okazję wcielić ten program w życie. Zaczął od reformy walutowej: stare, bezwartościowe Reichsmarki, wymieniono na nową walutę, Deutsche Mark, po kursie 6,5 nowej marki za 100 starych. Jednocześnie uwolniono ceny i zniesiono system kartkowy - w ten sposób Niemcy porzuciły reglamentację i centralne planowanie wcześniej niż kraje, które wygrały wojnę, takie jak Wielka Brytania, czy Francja. W następnych latach Erhard - już jako minister gospodarki RFN - kontynuował zmiany: zniósł kontrolę płac, zmniejszył drakońskie stawki podatkowe, zwolnił z opodatkowania pracę w godzinach nadliczbowych, doprowadził do wymienialności marki niemieckiej na inne waluty i otworzył gospodarkę niemiecką na świat, prowadząc politykę wolnego handlu. Dzięki tej polityce Niemcy zaczęły się rozwijać. I to jak rozwijać: w ciągu kilkunastu lat z kraju zniszczonego wojną przekształciły się w trzecią potęgę gospodarczą świata. PKB rósł przez te kilkanaście lat w tempie blisko dziesięciu, a czasem nawet ponad dziesięciu procent rocznie i był to prawdziwy, autentyczny rozwój, a nie sztucznie pompowana bańka spekulacyjna. Bezrobocie spadło do poziomu 1% i wkrótce zaczęto ściągać do kraju robotników z innych państw.

Strony

21097 liczba odsłon

Autor artykułu: Ja

20 (liczba komentarzy)

  1. Termin ten rozumiem tak: rynkowe stosunki gospodarcze, znaczy się rynek decyduje o tym co produkować i o poziomie cen, a właścicielami środków produkcji jest społeczeństwo, ale też na zasadach kapitałowych a nie np. nacjonalizacji. Widzę to tak: Kulczyk część swoich dochodów, np. 50% w formie akcji oddaje do rządowej puli na giełdzie, które są rozdysponowane przez kolejne rządy wśród mniej zamożnej części społeczeństwa. Kulczyk dalej realizuje swoją kapitalistyczną rządzę zysku, tyle że trochę wolniej, Kołodko dostaje Nobla, a mnie zamykają do Tworek. Mam tylko prośbę: Kołodko zmień tę pizdowatą fryzurę.

  2. To nie do końca tak. Chodzi raczej o to, że rynek decyduje o tym co produkować i o poziomie cen, właścicielami środków produkcji są prywatni przedsiębiorcy, a państwo chroni konkurencję i "upowszechnia własność", stwarzając m. in. korzystne warunki dla rozwoju przedsiębiorczości. Kołodko jeśli dostaje Nobla, to raczej nie za "społeczną gospodarkę rynkową", bo coś mi się wydaje, że jak mówi o SGR, to ma na myśli raczej państwo opiekuńcze, jakie istnieje w dzisiejszych Niemczech, czy w Szwecji, a nie projekt ordoliberałów. Problem polega właśnie na tym, że ludzie często mówią "społeczna gospodarka rynkowa", a myślą "socjalizm", tymczasem to dwie zupełnie różne sprawy.

  3. Kołodko za sgr do nagrody Nobla, ja za jej "tfurczy" rozwój do Tworek.
    Nie tak poważnie z tym wszystkim.

  4. avatar

    tradycyjnie 6+ :), oj przydałby się Duralex on zawsze coś wnosi do dyskusji no i TY masz z kim polemizować

  5. Dzięki Ci za ocenę i dobre słowo. Duralexa dawno nie widziałem, od jakichś paru tygodni.

  6. Oświecona się poczułam w tym temacie, że o zakresie nie wspomnę. Bez bicia przyznaję, że określenie "społeczna gospodarka rynkowa" uważałam za oksymoron, pewnie ze względu na Kołodkę.
    Wszystkiego najlepszego w Nowym Roku, bo wcześniej nie było okazji. Egoistycznie życzę weny, weny, weny, altruistycznie natomiast samego dobrego w życiu.
    Pozdrawiam

  7. Wiesz, że zapomniałem Cię zapytać, czy dostałaś pod choinkę Bastiata? A zamierzałem. Też Ci życzę Szczęśliwego Nowego Roku.

  8. poza tym w tym roku postanowiłam mu kupić prezent wymagający osobistego zaangażowania z jego strony, więc przed gwiazdką ustaliliśmy, że obdarujemy się w tym samym czasie. Jednym słowem, dostałam, choć jeszcze nie do ręki.

  9. Myślę, że ci którzy termin "społeczna gospodarka rynkowa" wprowadzili do Konstytucji, mieli na myśli kapitalizm, ale wzbogacony o wysokie podatki.
    W tym raju zysk mają wypracowywać firmy prywatne, ale jego podziałem zajmuje się państwo, bo ono lepiej wie czego komu potrzeba.

  10. Całkiem możliwe, ale myślę, że chodziło raczej o to, żeby brzmiało "kompromisowo". W każdym razie mamy w konstytucji "społeczną gospodarkę rynkową" i powinniśmy ją budować, zwłaszcza, że to naprawdę bardzo dobry system, oczywiście jeśli rozumiemy przez nią to, co Erhard.

  11. avatar

    W zależności, kto je wypowiada. U nas „SPOŁECZNA” kojarzy się ze „sprawiedliwością społeczną” czyli jakąś specjalną sprawiedliwością czyli chyba z niesprawiedliwością.
    Pytanie, dlaczego od tego odeszli. Czy wiązały się z taką gospodarką jakieś szczególne przykrości dla obywateli? Widzę np. takie : konieczność myślenia, planowania, samodyscypliny, albo może kłopotliwe ryzyko.

  12. Obywatele akurat popierali społeczną gospodarkę rynkową i cenili Erharda. Cenili na tyle, że przez prawie 20 lat był w rządzie ( najpierw jako minister gospodarki, potem jako minister i wicekanclerz, na końcu przez trzy lata jako kanclerz ), a przez 28 lat ( do swojej śmierci ) w parlamencie, do którego był wybierany z okręgu jednomandatowego. Ludziom podobał się system SGR, bo zniknęły powojenne niedobory i bieda, półki w sklepach zapełniły się towarami, inflacja i bezrobocie zostały praktycznie zlikwidowane, a dochody ludności rosły. Jak doszło do zmiany tego systemu w państwo opiekuńcze? Stopniowo, zaczęło się pod koniec lat 50., gdy politycy wymusili na Erhardzie m. in. dużą podwyżkę rent i emerytur. Wprawdzie nie było nawet jakichś wielkich nacisków społecznych, by to zrobić, ale zbliżały się wybory, a dzięki polityce Erharda państwo miało do dyspozycji dość spore oszczędności, więc postanowiono zrobić wyborcom prezent. Wtedy była bardzo dobra koniunktura, więc nie przyniosło to ani wzrostu podatków, ani deficytu, ale kiedy w 1966 roku wzrost gospodarczy zwolnił i wzrosło bezrobocie, to zaczęły się problemy. Erhard nie chciał deficytu, ale utrzymanie równowagi budżetowej wymagało albo niewielkiej podwyżki podatków, albo cięcia wydatków, a na to nikt się nie zgodził. Koalicja CDU/CSU-FDP się rozpadła, Erhard podał się do dymisji i powstała nowa koalicja chadeków z socjaldemokratami, którzy trzy lata później wygrali wybory. Nowy rząd zaczął wtedy zwiększać socjal, a dalej poszło "z górki".

  13. avatar

    bo widać,jak łatwo ich w konia zrobić. Chociaż nie wierzę, że się nie cieszyli i nadal nie cieszą.
    Biedny Erhard, nawet mu nie przyszło do głowy żeby załatwić sobie posadę w radzie nadzorczej spółki zagranicznej, którą popierał, jak był przy władzy, bo pewnie takiej spółki nie było. Tyle naszego, że nie musimy się wstydzić za polskich polityków, bo są lepsze od nich cwaniaki na swiecie.

  14. Taki biedny to nie był, w końcu mało któremu politykowi udaje się tyle osiągnąć i zasiadać w rządzie przez 18 lat.

  15. avatar

    Schröder nie zasiadał 18 lat w rządzie, jemu zależało na innych wartościach. Trzeba przyznać, że nastąpił upadek morale polityków.

  16. avatar

    Ale w Polsce niemożliwy do realizacji.
    Bolszewicy z PiS i "S" na to nigdy nie pozwolą...

  17. avatar

    Jak i dlaczego się to w Niemczech skończyło?

    SGR jest dobry dla wyciągnięcia kraju z jakiegoś kryzysu lub zniszczeń, potem nikt już nie jest zainteresowany, Ani obywatele, bo trzeba pracować, ani rządzący, bo jakie mieliby profity?
    U nas to nie przejdzie, bo ani PiS ani S, ani inni populiści, ani PO na to nie pójdą. (każdy z innych powodów)
    Coś takiego mniej więcej proponuje (czy proponowała UPR) jednak w tym kształcie skazane jest na klęskę. Tzn. kobiety do domów jeszcze dałoby się zagonić, ale jak zapędzić mężczyzn do pracy, to ja nie mam pojęcia.

    Dalej. Żaden kraj nie żyje na pustyni. Niektóre próbują z bardzo kiepskim skutkiem. Na ogół. Udało się Szwajcarii, Anglii, ale z innego powodu. Ten sam model panował w Stanach, teraz się to na naszych oczach kończy. Chodzi o to, że nawet jak taki rząd-samobójca dopilnuje, aby w kraju nie tworzyły się kartele, to one i tak wejdą z zagranicy.
    No i globalizacja. Mająca dużo zalet ale i wad a niemożliwość prowadzenia społecznej gospodarki rynkowej w jednym tylko kraju jest taką wadą.

  18. avatar

    że brakuje tu nowych tekstów 'Ja'...

  19. z tego co pamiętam z wywiadu, który udzielił jeden z twórców tej doktryny(?) - wymyślili, aby nie drażnić ówczesnych narodowo-socjalistycznych władz, które uczulone były na "kapitalistyczne" i "burżuazyjne" określenia w ekonomii . Rzecz działa się jeszcze przed 1945 r. a prace, które prowadzili w jakimś instytucie, były prowadzone w ramach planu: "jaka ma być niemiecka gospodarka po wygraniu wojny". Tak, tak - wielu nie zdaje sobie sprawy że "nazistowski" - oznacza w gruncie rzeczy - "socjalistyczny". A przeciętny zwolennik Hitlera nienawidził przede wszystkim kapitalizmu - którego widoczną emanacją była "żydowska wielka finansjera".  

  20. Strony